نفتا سبک (Light Naphtha) | محصول استراتژیک پتروشیمی برای صادرات جهانی

ارسال توسط

روشن فوریه 3, 2026

مقدمه

نفتا سبک (Light Naphtha) یکی از مهم‌ترین فرآورده‌های پالایشی نفت خام است که به‌عنوان خوراک کلیدی صنایع پتروشیمی، تولید آروماتیک‌ها، حلال‌های صنعتی و ترکیب بنزین استفاده می‌شود.

دانلود مشخصات فنی نفتا سبک پالایشگاه پترو پالایش گهر لرستان

نفتا سبک تولیدی شرکت پترو پالایش گهر لرستان با آنالیز دقیق و مطابق استانداردهای ASTM و INSO، از نظر کیفیت، پایداری و قابلیت صادرات در سطح بسیار مطلوبی قرار دارد.

این محصول به دلیل گوگرد پایین، بازیافت بالا و منحنی تقطیر استاندارد، گزینه‌ای ایده‌آل برای بازارهای بین‌المللی محسوب می‌شود.

نفتا سبک چیست؟

نفتا سبک برشی از نفت خام با دامنه کربنی تقریبی $C_5$ تا $C_9$ است که در دمای پایین‌تری نسبت به نفتا سنگین تقطیر می‌شود.

این ماده مایعی شفاف، فرّار و بسیار پرکاربرد بوده و نقش مهمی در زنجیره ارزش صنعت نفت و پتروشیمی ایفا می‌کند.

مشخصات فنی نفتا سبک پالایشگاه گهر لرستان

۱. مشخصات فیزیکی

Specific Gravity @ 60°F (ASTM D4052): $0.695$ (حداکثر مجاز $0.7$ )

این مقدار نشان‌دهنده سبکی مناسب محصول و عملکرد مطلوب در واحدهای پایین‌دستی است.

۲.

آنالیز تقطیر نفتا سبک (ASTM D86)

جدول منحنی تقطیر

درصد بازیافت (Recovery %)	دمای تقطیر (°C)
IBP – نقطه شروع جوش	40°C (بازه تضمینی: 31–44)
5%	48°C
10%	52°C
20%	60°C
30%	68°C
40%	80°C
50%	90°C
60%	100°C
70%	110°C
80%	128°C
90%	160°C
FBP – نقطه پایان جوش	167°C (بازه: 151–220)

شاخص‌های تکمیلی کیفیت تقطیر

پارامتر	مقدار
درصد بازیافت کل	✅ 99%
افت (Loss)	0.5%
باقی‌مانده (Residue)	0.5%

تفسیر فنی و اهمیت نتایج

منحنی تقطیر ارائه‌شده نشان‌دهنده یک نفتا سبک با کیفیت بالا، یکنواخت و کاملاً کنترل‌شده است که از نظر عملیاتی و فرآیندی، الزامات بازارهای صادراتی را به‌خوبی پوشش می‌دهد.

۱. شروع و پایان جوش مناسب (IBP & FBP)

IBP برابر با 40°C نشان می‌دهد که محصول دارای سهم بالایی از برش‌های سبک است؛ این موضوع برای Steam Crackerها بسیار مهم است، زیرا منجر به:
- کراکینگ یکنواخت‌تر
- کاهش تشکیل کک
- افزایش راندمان تولید اتیلن و پروپیلن
FBP برابر با 167°C بیانگر نبود برش‌های سنگین ناخواسته است که در واحدهای پتروشیمی و ریفرمینگ می‌تواند باعث رسوب و افت عملکرد شود.

۲. شیب ملایم و پیوسته منحنی تقطیر

توزیع دمایی یکنواخت از 10% تا 90% بازیافت نشان می‌دهد:

ترکیب هیدروکربنی پایدار
عدم وجود نوسان شدید در برش‌ها
عملکرد قابل پیش‌بینی در واحدهای عملیاتی

این ویژگی برای واحدهای ریفرمینگ کاتالیستی و تولید BTX (بنزن، تولوئن و زایلن) اهمیت بالایی دارد.

۳. درصد بازیافت بالا و افت بسیار پایین

99% بازیافت کل نشان‌دهنده حداکثر بهره‌وری از خوراک
Loss و Residue مجموعاً فقط 1% که بیانگر:
- خلوص بالای محصول
- حداقل ناخالصی‌های سنگین
- کاهش تلفات فرآیندی در مصرف‌کننده نهایی

این موضوع یک مزیت رقابتی مهم در صادرات محسوب می‌شود.

۴. تناسب کامل با کاربردهای صنعتی

بر اساس این آنالیز تقطیر، نفتا سبک مورد نظر به‌طور خاص برای کاربردهای زیر ایده‌آل است:

✅ خوراک Steam Cracker برای تولید الفین‌ها
✅ خوراک واحدهای Reforming و تولید هیدروژن
✅ تولید BTX و حلال‌های صنعتی
✅ بلندینگ بنزین و سوخت‌های ویژه صنعتی

۳. مشخصات شیمیایی نفتا سبک

جدول مشخصات شیمیایی

پارامتر	روش آزمون	مقدار	حد مجاز
گوگرد کل (Total Sulfur)	INSO 8402	300 ppm	حداکثر 500 ppm
مرکاپتان (Mercaptan Sulfur)	INSO 9379	5 ppm	حداکثر 30 ppm

تفسیر فنی و اهمیت مشخصات شیمیایی

۱. گوگرد کل (Total Sulfur)

مقدار 300 ppm گوگرد کل نشان‌دهنده‌ی نفتا سبک با کیفیت مناسب برای مصارف پتروشیمی و پالایشی است.

گوگرد پایین مزایای زیر را به همراه دارد:

✅ کاهش مسمومیت کاتالیست‌ها در واحدهای Steam Cracker و Reforming
✅ افزایش طول عمر تجهیزات و کاتالیست‌ها
✅ کاهش خوردگی در خطوط انتقال و مبدل‌های حرارتی
✅ انطباق بهتر با استانداردهای زیست‌محیطی بازارهای صادراتی

این سطح گوگرد، نفتا را برای استفاده به‌عنوان خوراک واحدهای الفینی و آروماتیکی کاملاً قابل قبول می‌سازد.

۲. مرکاپتان (Mercaptan Content)

مقدار 5 ppm مرکاپتان که به‌مراتب پایین‌تر از حد مجاز (30 ppm) است، یک مزیت کیفی مهم محسوب می‌شود.

مرکاپتان‌ها عامل اصلی:

بوی نامطبوع
ناپایداری شیمیایی
افزایش ریسک خوردگی

کاهش قابل توجه مرکاپتان باعث می‌شود:

✅ محصول بوی بسیار کم داشته باشد
✅ مناسب تولید حلال‌های صنعتی و شیمیایی خاص باشد
✅ عملکرد پایدار در واحدهای ریفرمینگ و بلندینگ بنزین تضمین شود

مقادیر پایین گوگرد و مرکاپتان، این نفتا را سازگار با مقررات زیست‌محیطی اروپا و آسیا می‌سازد.

کاربردهای نفتا سبک

نفتا سبک به‌عنوان یکی از مهم‌ترین برش‌های حاصل از فرآیند تقطیر نفت خام، دارای ویژگی‌های فنی ارزشمندی از جمله دامنه تقطیر ۴۰ تا ۱۶۷ درجه سانتی‌گراد و گوگرد پایین حدود ۳۰۰ ppm است. این مشخصات باعث شده که نفتا سبک در صنایع مختلف، از پتروشیمی گرفته تا تولید سوخت و حلال‌های صنعتی، کاربرد گسترده‌ای داشته باشد.

🔹 ۱. خوراک صنایع پتروشیمی

نفتا سبک مهم‌ترین خوراک برای واحدهای Steam Cracker در بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی است. این واحدها با استفاده از نفتا به‌عنوان خوراک، محصولات پایه‌ای از جمله اتیلن و پروپیلن تولید می‌کنند که ریشه‌ی زنجیره بسیاری از پلیمرها و پلاستیک‌های صنعتی است.

علاوه بر این، نفتا سبک در واحدهای تولید آروماتیک‌ها (BTX) شامل بنزن، تولوئن و زایلن نیز کاربرد دارد و برای تولید حلال‌ها، رنگ‌ها، رزین‌ها و پلاستیک‌های مهندسی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در برخی مجتمع‌ها نیز این محصول به‌عنوان خوراک در واحدهای ریفرمینگ برای تولید هیدروژن و بنزین با عدد اکتان بالا به کار گرفته می‌شود.

🔹 ۲. صنایع شیمیایی و تولید حلال‌ها

ترکیب مناسب هیدروکربن‌های پارافینی و نفتنیکی در نفتا سبک، آن را برای تولید حلال‌های صنعتی با خلوص بالا مناسب می‌سازد.

این حلال‌ها در صنایع مختلف از جمله:

رنگ و رزین
چسب و پوشش‌های صنعتی
صنایع دارویی و آزمایشگاهی
تولید مواد شیمیایی خاص و افزودنی‌ها

به‌کار می‌روند.

کیفیت یکنواخت، نقطه اشتعال کنترل‌شده و عدم وجود ترکیبات گوگردی یا آروماتیک سنگین باعث شده که نفتا سبک در این زمینه از مزیت رقابتی قابل توجهی برخوردار باشد.

🔹 ۳. صنعت سوخت و بلندینگ بنزین

در صنعت سوخت، نفتا سبک یکی از اجزای کلیدی برای بلندینگ بنزین محسوب می‌شود.

این برش به دلیل عدد اکتان مناسب و ساختار هیدروکربنی خاص، موجب بهبود عدد اکتان بنزین نهایی و کاهش آلایندگی می‌شود.

همچنین در تولید سوخت‌های ویژه صنعتی، سوخت‌های دریایی یا فرآورده‌های خاص پالایشی، نفتا سبک نقشی مکمل دارد و در برخی واحدها به‌عنوان سوخت کم‌گوگرد مصرف می‌شود.

مزایای رقابتی نفتا سبک صادراتی گهر لرستان

✅ کیفیت پایدار و قابل تکرار
✅ گوگرد پایین و سازگار با محیط زیست
✅ بازیافت بالا و تلفات حداقلی
✅ قیمت رقابتی برای صادرات
✅ امکان تأمین مستمر و قراردادهای بلندمدت

بازارهای هدف صادرات نفتا سبک

با توجه به مشخصات فنی نفتا سبک شامل عدد اکتان مناسب، درصد بالای هیدروکربن‌های پارافینی و نفتنیکی، میزان گوگرد پایین، نقطه جوش کنترل‌شده و قابلیت بالای اختلاط، این محصول از انعطاف‌پذیری بالایی در بازارهای بین‌المللی برخوردار بوده و می‌تواند پاسخگوی نیاز طیف وسیعی از مصرف‌کنندگان در صنایع پتروشیمی، پالایشی و تولید سوخت باشد. بر این اساس، بازارهای هدف صادراتی نفتا سبک به شرح زیر قابل تعریف هستند:

۱. چین، هند و کشورهای شرق آسیا

این منطقه یکی از بزرگ‌ترین و پویاترین بازارهای مصرف نفتا در جهان محسوب می‌شود. رشد سریع صنایع پتروشیمی، افزایش ظرفیت واحدهای کراکر بخار (Steam Cracker) و نیاز مداوم به خوراک باکیفیت برای تولید الفین‌ها، آروماتیک‌ها و بنزین پیرولیز، تقاضای بالایی برای نفتا سبک ایجاد کرده است.

نفتا سبک با گوگرد پایین و ترکیب هیدروکربنی مناسب، به‌ویژه برای واحدهای پتروشیمی چین، هند، کره جنوبی، ژاپن و تایوان گزینه‌ای رقابتی و مطلوب به شمار می‌رود.

۲. ترکیه و کشورهای اروپایی

ترکیه به‌عنوان هاب ترانزیتی انرژی و همچنین برخوردار از پالایشگاه‌ها و صنایع پتروشیمی فعال، یکی از بازارهای مهم منطقه‌ای نفتا سبک است.

در اروپا نیز با وجود سخت‌گیری‌های زیست‌محیطی و استانداردهای کیفی بالا، نفتا سبک با مشخصات فنی مناسب (به‌ویژه گوگرد پایین و پایداری کیفی) می‌تواند در تولید بنزین، اختلاط سوخت و خوراک پتروشیمی مورد استفاده قرار گیرد. نزدیکی جغرافیایی، دسترسی به بنادر مدیترانه و دریای سیاه، مزیت رقابتی مهمی برای صادرات به این بازارها ایجاد می‌کند.

۳. کشورهای حوزه خلیج فارس

کشورهای حاشیه خلیج فارس با وجود تولید بالای نفت و فرآورده‌های نفتی، در برخی مقاطع زمانی و برای کاربردهای خاص، نیازمند واردات نفتا سبک با مشخصات مشخص هستند.

این محصول می‌تواند به‌عنوان خوراک تکمیلی برای واحدهای پتروشیمی، پالایشگاه‌ها و یا برای اختلاط در تولید سوخت مورد استفاده قرار گیرد. نزدیکی جغرافیایی، هزینه پایین حمل‌ونقل دریایی و امکان انعقاد قراردادهای کوتاه‌مدت یا اسپات، از مزایای حضور در این بازار است.

۴. آفریقا و بازارهای نوظهور پتروشیمی

کشورهای آفریقایی و سایر بازارهای نوظهور، به دلیل توسعه تدریجی پالایشگاه‌ها و صنایع پایین‌دستی، به‌طور فزاینده‌ای به واردات فرآورده‌هایی نظیر نفتا سبک وابسته هستند.

در این بازارها، انعطاف‌پذیری در مشخصات فنی، قیمت رقابتی و امکان تأمین پایدار، نقش کلیدی در جذب مشتری ایفا می‌کند. نفتا سبک می‌تواند در تولید بنزین، سوخت‌های صنعتی و به‌عنوان خوراک واحدهای پتروشیمی در حال توسعه مورد استفاده قرار گیرد.

جمع‌بندی نهایی

نفتا سبک پالایشگاه پترو پالایش گهر لرستان با آنالیز استاندارد، کیفیت بالا و مشخصات فنی قابل رقابت در سطح جهانی، یکی از بهترین گزینه‌ها برای صادرات نفتا سبک ایران محسوب می‌شود.

این محصول می‌تواند نیاز واحدهای پتروشیمی، شیمیایی و سوخت را با اطمینان کامل تأمین کند.